NIKI DE SAINT PHALLE SCHUNCK* HEERLEN – Hooggevoeligheid en relaties

In voorgaande blogs schreef ik reeds over de expo “outside-in” van Niki de Saint Phalle in het Heerlense Glaspaleis. Onderweg er naar toe, in de trein van Arnhem naar Heerlen, ontwaarde ik in het onlangs verschenen boek : “Het geluk van Hooggevoeligheid”, gepubliceerd door Marian van den Beuken, op blz. 142 mijn tegenreactie op haar stelling: “Zie de positieve kant van jouw hooggevoeligheid en kom in contact met de helende energie diep van binnen. Je bent gewend die energie vooral te geven aan anderen. Nu is de tijd gekomen om in jezelf te investeren en je eigen kracht te eren. Zo zul je steeds meer sprankelende energie genereren en jezelf optimaal beschermen tegen negatieve prikkels en energieverlies. Vol vreugde neem je dan jouw unieke plaats in de wereld in”.

Mijns inziens is het niet voor alle hooggevoeligen altijd even vreugdevol om hun unieke plaats in de wereld in te nemen. Mijn ervaring als coach van hooggevoeligen is namelijk dat het voor velen (en dan met name de HSS’ers) een bijna onmogelijke opgave is om langdurig geluk te kunnen verdragen. Mijn hypothese is, dat dit te maken heeft met hun innerlijke creativiteit die voortdurend wil scheppen, wil experimenteren, nieuwe ervaringen op wil doen. En daarvoor moet het reeds bestaande, hoe mooi en helend dan ook, vernietigd worden. Inderdaad, hooggevoeligheid geeft veel geluk en vreugde, maar het heeft ook een schaduwkant. Een destructieve kant die wil vernietigen en je (letterlijk) tot waanzin kan brengen. Twee hooggevoeligen die een werk- vriendschaps- of liefdesrelatie hebben kunnen elkaar naar de zevende hemel voeren, maar net zo gemakkelijk laten afdalen naar de hel. Juist door je hooggevoeligheid en inlevingsvermogen raak je aan de essentie van de schaduwzijde van de ander en dat kan tot zeer complexe situaties leiden, omdat het voor een groot gedeelte om onbewuste processen gaat. Niki de Saint Phalle had een schitterend leven met haar eerste echtgenoot Harry Mathews. Ze waren verliefd, niet onbemiddeld, allebei creatief en hooggevoelig, gaven elkaar alle ruimte en kregen twee schattige kinderen. Niki beleefde daarbij ook nog een bloeiende carriere als model in Parijs maar stortte toch in en vond zichzelf terug in een psychiatrische kliniek. Alles wat ze in de voorgaande tien jaar had opgebouwd moest blijkbaar vernietigd worden omdat de kunstenaar in haar zijn ruimte opeiste. En die kon niet bestaan binnen de comfortzone van haar huwelijk met Harry Mathews, en als liefhebbende moeder en echtgenote. Ook voor Harry moet dit alles een nachtmerrie zijn geweest.

In 2008, naar aanleiding van een expo van Niki in Tate Liverpool, hadden woordvoerders van Tate Liverpool een interview met Harry.

TATE ETC.: Can you say a little about what you and she were like; what kind of upbringings you had?

HARRY MATHEWS: Romance aside, one reason we were so drawn to one another was that we had had similar upbringings in genteel, moderately well-to-do families who subscribed (even though Niki’s was Roman Catholic) to the tenets of upper-class New York WASP society. These were far more conventional than they are now, smothering everything in propriety and respect for professional success. Niki and I were both artistically inclined, oversensitive, overtly rebellious romantics, and we bonded together as such. We began having an affair, which only heightened our impatience with the state of our lives and led, soon after I’d joined the navy for a year, to our elopement.

TATE ETC.: What was it like living with Niki?

HARRY MATHEWS: It depended on circumstances. We were extraordinarily happy together for much of our ten years, but when she was ill with her nervous breakdown, and later thyroid trouble, life was a nightmare. Our last year was extremely painful. She was always highly sensitive and full of determined insight, but if this sometimes made her difficult, it was almost always to a productive end.

In de bezoekersinformatie van SCHUNCK* is op bladzijde 9 te lezen: “Vanaf 1963 legde De Saint Phalle zich toe op haar onderzoek naar de representatie van de vrouw en thematiseerde verschillende vrouwenrollen zoals bruiden, hoeren en barende vrouwen. De bruiden zijn een typische voorstelling van vrouwelijkheid. Bride, hier te zien, is samengesteld uit plastic speelgoed en andere objecten, ingebed in een ijzeren frame en bekleed met papier-maché. Ondanks de grofheid van hun bouw, zijn de witte bruiden begiftigd met een gevoel van zuiverheid en onschuld. Tegelijkertijd lijken de bruiden een wanhopige, verdrietige verbeelding van de vrouw te zijn, zeker met de felgekleurde, triomfantelijke Nana’s in gedachten.”

Zelf schrijft Niki hierover in haar autobiografie Traces: “”Marriage! Marriage! was a leitmotiv (light motif schrijft ze letterlijk) All the girls of my generation (ze is geboren in 1930) were brought up to marry and marry young.” “Mother and I just had one of our “dreadful days.” She was counting the sheets. I don’t know what possessed me but I screamed at her. “I don’t want to be like you. I won’t waste my time counting sheets”. She went very pale and yelled “You will end up counting laundry just the way I do”. The idea of growing up like her panic me. ”

Ik kan het me levendig voorstellen dat Niki in paniek raakte bij het idee dat ze in hetzelfde voorspelbare patroon als haar moeder terecht zou komen. De meeste vrouwen leggen zich vroeger of later neer bij de realiteit dat het comfortabeler is om het geijkte te volgen dan om zelf te bedenken wat bij jou past. Zo niet Niki de Saint Phalle en vele HSS vrouwen met haar. Zij willen zichzelf steeds opnieuw uitvinden, steeds opnieuw onbelichte kanten van zichzelf aan het licht brengen en spiegelen aan de buitenwereld. En daarvoor is het noodzakelijk dat je het reeds bestaande weer vernietigd. Het is zelfs niet zozeer een kwestie van willen, maar van niet anders kunnen. Waarschijnlijk voelde Niki de Saint Phalle zich daarom sterk aangetrokken door Jean Tinguely. Hij schiep vele kunstwerken die zichzelf vernietigden volgens zijn stelling: “Alles beweegt, alles moet bewegen, maar omdat het beweegt, slijt het ook. Uiteindelijk vernietigt de beweging zichzelf; toch is beweging beter dan stilstand.”

Niki en Jean gingen samenwonen in 1960, trouwden in 1970 en gingen twee jaar later uit elkaar nadat Jean bij een andere vrouw een kind had verwekt. Ze zijn nooit officieel gescheiden en bleven elkaars creativiteit ondersteunen .

“Jij en ik zijn nooit echt uit elkaar gegaan, een onzichtbare draad hield ons samen voor meer dan 30 jaar” schreef Niki in een brief aan Jean in 1991.

Salomé Philips http://www.weerspiegelingen.nl

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s