Erice (Sicilië) en Venus

Het is volle maan en dat lijkt me een uitgelezen dag om Erice te bezoeken. Ik heb deze stad als levende inspiratiebron gekozen voor  de drie zondagmiddagworkshops voor veertig+ godinnen,  die ik gepland heb in het voorjaar van 2012. Erice bevindt zich op een uitzonderlijke locatie: een plateau dat 751 meter boven de zeespiegel ligt en heeft een driehoekige plattegrond. Die driehoek is niet helemaal toevallig, want ooit was Erice één van de beroemdste heiligdommen van de godin van de vruchtbaarheid: Astarte voor de Feniciërs, Afrodite voor de Grieken en Venus, door de Romeinen ook Ericina genoemd. Ericina (Venus) was de beschermgodin van de zeevaarders en werd vereerd door alle bevolkingsgroepen langs de Middellandse Zee. Daarom werd dit heiligdom druk bezocht. Ook nu schijnt het een echte toeristentrekpleister te zijn, maar daar was (gelukkig) niet veel van te merken op de dag dat ik Erice bezocht.

Ook in de oudheid al wisten mensen dat een pelgrimstocht je voor altijd kan veranderen. Het daagt je uit om opnieuw te kijken naar je normen en waarden, je zelfbesef en hoe je het beste een bijdrage kunt leveren aan de wereld. Meestal brengt een pelgrimstocht fysiek risico en emotionele kwetsbaarheid met zich mee, waarvan de pijn je kan helpen de vreugde die het leven je biedt opnieuw op waarde te schatten, zodat je je niet alleen op het negatieve concentreert.

Niemand weet precies wanneer rituele reizen voor het eerst een waardevol onderdeel van de menselijke bezigheden werden, maar het gebruik is in alle tijden en culturen terug te vinden. Je reist naar een speciaal aangewezen plaats om met een gevoel van spiritueel en psychisch evenwicht terug te keren. Paradoxaal genoeg is een dergelijke tocht tegelijkertijd een individuele ervaring en één die de mensheid verenigt. De keuze voor afgelegen en bijna onbereikbare plaatsen is analoog met de uitdaging om te reiken naar dat wat zich bevindt achter het masker van je dagelijkse persoonlijkheid.

Als je het kronkelpad de berg op volgt zou je kunnen mediteren over de volgende vragen:  Zit mijn leven vol met onoverkomelijke uitdagingen, valkuilen en slechte ervaringen of zie ik het leven als een opwindend en geheimzinnig avontuur? Accepteer je dat het leven vol zit met onverwachte wendingen en omleidingen of zou je willen dat het een voorspelbaar recht pad was? Ben je in staat een bepaalde kijk op je leven te behouden en gebeurtenissen met een open mind tegemoet te treden of moet je altijd vechten om de greep op je leven te bewaren? Draait het leven alleen om het bereiken van je bestemming of geniet je volop van deze wonderbaarlijke reis? Wat is je doel in het leven? En hoe wil je herinnert worden als je bent overleden? Wat wil je dat mensen dan over je zullen zeggen?

Erice is de oudste onophoudelijk bewoonde stad in Europa en dateert van vóór 900 v.Chr. Het werd waarschijnlijk gesticht door Feniciërs, die de eerste muren bouwden die er nu nog zijn. Daarna werd het ingenomen door de Elymiërs, die ook de tempel van Segesta bouwden. Vervolgens door de Romeinen en de Grieken. Vanaf de tijd van de Normandiërs, werd de stad Monte San Giuliano genoemd.  Mussolini dicteerde in de jaren ’30 dat de stad aan zijn oude verleden  herinnerd diende te worden; Monte San Giuliano, vroeger Eryx, werd Erice. Vanwege voorwerpen die zijn gevonden in het gebied (voorwerpen gemaakt van steen, keramiek en brons), weten we dat de rots waarop het Castrum Montis Sancti Juliani (kasteel van de Noormannen, maar oorspronkelijk bekend als het Kasteel van Venus) sinds de prehistorie werd bezocht. Na een lange periode van verval, van de late oudheid tot de late Middeleeuwen, waarin veel van de overblijfselen van het sanctuarium verloren zijn gegaan, werd er op de ruïnes van de Venustempel  een kleine kerk gebouwd, gewijd aan Santa Maria della Neve (St. Maria van de Sneeuw) Waarschijnlijk  gelijktijdig met de bouw van het kasteel van de Noormannen (11e-12e eeuw na Chr). Van deze kerk is niets meer terug te vinden. Graaf Pepoli voerde de nodige restauraties uit in de 19e eeuw en in de jaren 1930-1931 vonden er archeologische opgravingen plaats. Dankzij deze opgravingen was het mogelijk om de eeuwenoude structuren gedeeltelijk te identificeren.

Er zijn maar een paar overblijfselen bekend van de eeuwenoude cultus van deze plaats. Op basis van een oude Romeinse kalender is er de hypothese, dat er twee feesten plaats-vonden,  op 23 april en 25 oktober, corresponderend met het begin en het einde van de “bella stagione” (groeiseizoen). Ook werden er twee andere bijzondere feesten gevierd: in en bij de tempel werden namelijk talloze duiven gehouden, die op een gegeven moment allemaal tegelijkertijd wegvlogen naar het zuiden. Dit werd als het vertrek van Venus beschouwd en met een feest, de Anagogia, gevierd. Negen dagen later keerden de duiven terug met een vreemde, buitengewoon mooie duif voorop. Dit noemde men de terugkomst van de godin, opnieuw feestelijk gevierd door de Katagogia.

Inscripties die zijn gevonden in de ruïnes van het kasteel en in de stad Eriche onthullen de continuïteit van het sanctuarium terwijl het zich tegelijkertijd aanpaste aan de verschillende culturen in het gebied. Zo is er een toewijding in het Fenicisch aan Astarte gevonden, één in het Grieks aan Afrodite, en fragmenten van nog één in het Latijns aan Venus.  De archeologische opgravingen van 1930-31 hebben enkele traptreden naar de oude ingang van de tempel en enkele andere stukken muur aan het licht gebracht, die worden geïnterpreteerd als de ruïnes van thémenos (de heilige omheining) die in oude tijden een openlucht altaar bevatte.

De Bron van Venus.  Volgens de legende was dit de locatie van  de rituele baden van Venus. Zeker is dat het een waterbak was om regenwater op te vangen dat van de platte top van de rots waar de tempel op stond naar beneden stroomde. De archeologische opgravingen van 1930-31 hebben een klein thermaal badhuis, die dateert uit de Romeinse tijd, blootgelegd aan het meest westelijke deel van de versterkte muur die op het moment van zijn ontdekking nog steeds een goed bewaard calidarium had.  Hiernaast is een kleine kamer met een mozaïek van witte tegels gevonden, terwijl aan de oostkant sporen van een praefurnium (een stookhok waar warm water voor de baden werd gekookt) werd ontdekt.   De aanwezigheid van de thermale baden leidt tot de veronderstelling dat de pelgrims die de heilige plaats hadden bereikt,  in een zo zuiver mogelijke staat moesten worden gebracht en alleen na een ritueel bad deel mochten hebben aan de rites van de heilige hoer.

Een heilige hoer (Hiërodule) was een sterfelijke vrouw, die aan de Godin was toegewijd. Haar schoonheid, haar gracieuze bewegingen, haar gebrek aan tegenstrijdigheden, bezorgdheid of verlegenheid op seksueel gebied, kenmerken die de Godin ook bezit, komen voort uit de grote eerbied die zij heeft voor de vrouwelijke natuur. De heilige hoer kan als archetype worden beschouwd omdat haar energie in verband wordt gebracht met specifieke emoties en gedragspatronen. Zij is echter menselijk.

De verering van Venus Ericina, waaraan passerende zeelieden bijzonder toegewijd waren, leidde tot steeds grotere bekendheid en rijkdom. Niet in de laatste plaats dankzij de ongelooflijk mooie Hiërodules. De pelgrims schonken hen uit dankbaarheid sieraden, amphora’s en drinkbekers.

In haar boek “de heilige hoer” schrijft Nancy Qualls-Corbett hierover: “In de tempel van de liefde was het belangrijkste offer van de heilige hoer aan de godin haar verwelkoming van de vreemdeling, van wie men dacht dat hij de gezant was van de goden of zelfs de god in de gedaante van een mens was. Aangezien de vreemdeling niet de man was met wie ze in het huwelijk zou treden, kon ze zonder voorbehoud, zorgen over zekerheid of sociale acceptatie aan de ceremonie deelnemen.

Bij de vreemdeling werd haar aangeboren vrouwelijke natuur om liefde te geven, te ontvangen en te herbergen in haar wakker gemaakt. De heilige hoer bood hem het opnieuw aanwakkeren van de goddelijke levensvonk, een volledig en compleet gevoel van welbevinden, dat misschien wel pijnlijk afwezig was in de wereld buiten de tempel. Gemeenschap met haar betekende een vernieuwing via het mysterie van de seksualiteit, dat vergelijkbaar was met het mysterie van religieuze leringen. Het vlees en de geest werden verenigd en ondersteunden elkaar. De heilige hoer was een belangrijke deelnemer aan de feesten van de nieuwe maan en andere religieuze ceremoniën. Als zij danste werden de vrolijkheid en het verlangen om de liefde te bedrijven geprikkeld. Samen met de andere feestvierders genoot ze van maankoeken en grote hoeveelheden bier en wijn. Ze paste heel goed binnen deze Dionysische festiviteiten.

Tijdens het belangrijkste ritueel, de hieros gamos was de heilige hoer de dienares die werd gekozen als belichaming van de godin. Zij was de vruchtbare schoot van de godin, haar hartstocht en haar erotische natuur. Door de vereniging met de god, belichaamd door de heersende vorst, garandeerde zij de vruchtbaarheid en het welbevinden van land en volk.

Of ze nu deelnam aan vieringen van het volk of zich in de stille beslotenheid van haar tempelkamer bevond, de heilige hoer gaf altijd uitdrukking aan haar ware vrouwelijke natuur. Haar schoonheid en sensuele lichaam werden niet gebruikt ter vermeerdering van zekerheid, macht of bezittingen. Ze bedreef de liefde niet om de bewondering of toewijding te winnen van de man die tot haar kwam, want vaak bleef ze gesluierd en anoniem. Ze had geen man nodig om haar een gevoel van eigen identiteit te geven; ze was stevig geaard in haar eigen vrouwelijkheid. De wetten van haar vrouwelijkheid waren in harmonie met die van de godin. Haar raison d’etre was de godin te vereren via het liefdesspel, waarmee ze de liefde van de godin in de menselijke sfeer kon brengen.

De oeroude relatie tussen spiritualiteit en hartstochtelijke liefde is in onze rationele moderne tijd opgeborgen in de diepste diepten van het onderbewuste, waardoor veel relaties onbevredigend en weinig inspirerend zijn. Toen de Godin van de Liefde nog werd geëerd, was de heilige hoer nog maagd in de oorspronkelijke zin van het woord (één-in-haarzelf)  Een hoogst integer wezen, dat de vreemdeling stralend, zinnelijk en zelfbewust verwelkomde. Haar hoogste taak was het rechtstreeks overbrengen van de liefde van de Godin op de mens.  Door deze vereniging van tegengestelden  – mannelijk en vrouwelijk, spiritueel en lichamelijk- werd het persoonlijke overstegen en deed het goddelijke haar intrede. Als de belichaming van het goddelijke in de mystieke vereniging van het heilige huwelijk maakte de heilige hoer het mannelijke wakker en was zij de ontvanger van zijn hartstocht. Haar menselijke emoties en haar creatieve, lichamelijke energieën werden verenigd met wat boven het persoonlijke uitstijgt. Zij maakte contact met fundamentele, vernieuwende energie en verzekerde daarmee als de belichaamde godin de continuïteit van leven en liefde. De heilige hoer was het heilige vat waarin chtonische en spirituele krachten werden verenigd. “

Eén van de boeken die ik meebracht naar Sicilië was de biografie van Eric Clapton. Na mijn bezoek aan Erice las ik hierin dat hij na het overwinnen van zijn drank- en heroïneverslaving de grootste moeite had om geïnspireerd, creatief en gemotiveerd te blijven.  Al zijn energie verdween in het vechten tegen de demonen van zijn verslavingen. Tot het moment dat hij moegestreden zich volledig overgaf aan het goddelijk vrouwelijke. Als dank aan “haar” schreef hij het nummer Holy Mother. Ontroerende synchroniciteit.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Erice (Sicilië) en Venus

  1. marina marijnen zegt:

    Beter laat dan nooit Salomé; pas na thuiskomst van onze Siciliëreis vond ik even de tijd en rust om je destijds doorgestuurde artikelen te lezen ! Mooi geschreven hoor, informatief en leerzaam ! En … ja, Eric Clapton; met zijn heerlijke muziek en vele zorgen ! In de tijd dat nog overal gerookt werd gaf ik mijn kaartje voor een concert van Eric Clapton weg aan een vriend. Vanuit Ahoy zette Hans, mijn man, zijn telefoon aan en zat ik alleen op de bank een traantje weg te pinken bij het nummer Tears in Heaven !

  2. Leuk dat we allebei zowel mooie herinneringen aan Sicilië hebben als aan concerten van Eric Clapton. Het concert dat jij beschrijft moet in de negentiger jaren zijn geweest. Zelf ging ik met mijn Eerste Grote Liefde in 1974 naar het eerste concert dat Eric Clapton weer gaf nadat hij zijn verslavingen had overwonnen. Dat was ook in Ahoy in Rotterdam overigens. Hij zong toen twee keer “let it grow” en ik krijg nog altijd kippenvel als ik dat nummer hoor. Such sweet memories 🙂 Heerlijk hè, om ouder te worden en steeds meer mooie herinneringen te kunnen verzamelen. En te delen 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s