Een rondleiding door drs. Marina Marijnen, kunsthistorica en archeologe, op de expositie “vrouwen voor het voetlicht” in Museum Catharijneconvent te Utrecht

“ The woman who follows the crowd will usually go no further than the crowd.
The woman who walks alone is likely to find herself in places no one has ever been before”.
Albert Einstein

Op 6 juni 2012 zal er in ons land een zeer zeldzaam verschijnsel te zien zijn: een Venusovergang (ook wel ‘Venus Transit’ genoemd). Venus trekt dan, als een donkere stip, voor de zon langs. De laatste keer dat we dat konden zien was in 2004, de volgende kans is in 2117! Op internet las ik dat Judith Moore daarover zegt: ‘We betreden een tijd waarin verschillende profetieën in vervulling zullen gaan. Een daarvan is de profetie van vrede. 6 juni 2012 is de tijd waarin de sluier wordt opgeheven en het vrouwelijke opnieuw gestalte krijgt. Venus is verbonden met Jerusalem, de stad van de bruid. De energie die met Maria Magdalena verbonden is zal zich opnieuw openbaren.’

Terwijl ik daar even mijn gedachten over liet gaan verscheen tegelijkertijd de nieuwsbrief van Museum Catharijneconvent in Utrecht in mijn inbox , waarin verwezen werd naar de expositie ”Vrouwen in het voetlicht” die daar nog tot 24 juni 2012 te zien zal zijn.
Een paar dagen later vertelde mijn dochter dat ze tijdens een persbijeenkomst drs. Marina Marijnen, kunsthistorica en archeologe, had ontmoet . Marina had haar verteld dat ze op donderdag 24 mei 2012 een rondleiding zou geven op de expositie in Museum Catharijneconvent en haar daarvoor uitgenodigd. Wat een synchroniciteit en wat zijn we achteraf blij en dankbaar dat we deze rondleiding hebben bijgewoond. Marina Marijnen bleek een zeer aimabele vakvrouw die de kunst verstaat om haar publiek urenlang in haar ban te houden. Moeiteloos en zeer boeiend liet ze bekende en minder bekende vrouwen de revue passeren. Verhalend over hun passie en spiritualiteit en hun betekenis voor het Christendom in Nederland, kwamen al deze verschillende vrouwen steeds meer tot leven.


Begonnen werd met de heilige waarnaar het Catharijneconvent is genoemd, namelijk Catharina van Alexandrië. Afkomstig uit een welgestelde niet-christelijke familie. Van jongs af aan zocht zij naar waarheid, wijsheid en inzicht en bekeerde zich tot het christendom. Toen Catharina 18 jaar oud was, begon keizer Maxentius de christenen te vervolgen (305-312). Zoals eens de Bijbelse koningin Esther (kom ik om, dan kom ik om) stapte Catherina op de keizer af om hem haar afkeuring over zijn wreedheden kenbaar te maken en hem onder de neus te wrijven dat hij afgoderij bedreef.  Omdat de keizer geen weerwoord had tegen Catharina’s argumenten, ontbood hij de 50 meest prestigieuze filosofen van het Romeinse Rijk voor een dispuut met Catharina. Zij wist ze alle 50 te overtuigen van de waarheid van het christelijke geloof. De keizer ontstak daarop in zo’n grote woede dat hij ze alle 50 liet onthoofden. Toch intrigeerde zij hem zo sterk, dat hij haar aanbood om koningin te worden. Catharina weigerde echter resoluut, waarop hij haar liet geselen en in de gevangenis liet gooien. De vrouw van de keizer, Faustina, was ondertussen erg benieuwd geworden naar Catharina; roemruchte verhalen over haar deden de ronde na alles wat er gebeurd was. Toen de keizer eens op een veldtocht was, ging zij met een officier, Porphyrius genaamd, bij Catharina op bezoek in de gevangenis. Uiteindelijk bekeerden zowel zij als 200 soldaten van de wacht zich tot het christendom. Zij werden allen ter dood veroordeeld. Om haar te martelen, werd Catharina op een wiel, waar scherpe punten uitstaken, vastgebonden. Maar toen het wiel begon te draaien, brak het, nog voor Catharina verwond was, in twee stukken. Uiteindelijk werd zij onthoofd maar uit de wond stroomde geen bloed, maar een melkachtige substantie, waarmee wonderbaarlijke ziekengenezingen tot stand werden gebracht.
Sedert de Middeleeuwen is de H. Catharina patrones (voorbeeld- en beschermheilige) van o.a. studenten en de wetenschappers, met name van de filosofen, alsmede van de verpleegkundigen. Verder is ze patrones van de bibliothecarissen en bibliotheken, advocaten, predikers, sprekers in het openbaar en ongehuwde jonge vrouwen. Vanwege het rad werd Catharina eveneens patrones van de molenaars, wagenmakers/ carrosseriebouwers, touwslagers en van spinners. Catharina wordt herdacht op 25 november en dit is tevens de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen (IDEVAW).

Hildegard von Bingen (1098-1179) was een vrouw van buitengewoon formaat, wier zachte krachten samenvielen met een grote energie en daadkracht. Het eerste boek van haar hand was Sci-Vias (ken de wegen) Er is een brief bewaard gebleven die Gravin Gertrud aan Hildegard heeft geschreven na hun eerste ontmoeting: ” Mij schijnt het toe dat het beter was geweest als ik je nooit had gezien of meegemaakt, omdat je zo’n moederlijk hart voor mij hebt. Want nu, door de wijde ruimte van elkaar gescheiden, treur ik onophoudelijk over je alsof ik je kwijt ben.”

Hildegard von Bingen spreekt over Gods groene vinger die in alles werkzaam is; Christus is voor haar de groene lichtbron in het hart van de Vader en ook het werk van Zijn woord is viriditas (letterlijk: het groene). En bovenal is de Heilige Geest de drager en de bewerkstelliger van de spirituele kracht van het groen. In een van haar grote visioenen verschijnt de wijsheid als Gods vrouwelijke gestalte in een groene zijden mantel op aarde. Naast dit groen verschijnt overigens ook de complementaire kleur rood. De kleur van de brandende liefde. Als centraal begrip in Hildegards visie op de schepping omvat de viriditas de vitale levenskracht van alle wezens en dingen, en daarmee draagt zij ook alle genezingsprocessen van het lichaam en de ziel.

Haar secretaris Volmar was een geschenk uit de hemel voor Hildegard: een animus figuur die zich aan haar vrouwelijke geest op fijnzinnige, empathische wijze aanpaste en zich onvoorwaardelijk aan haar spirituele genie ondergeschikt maakte. Het siert Hildegard dat zo’n sterke persoonlijkheid naast haar tot volle wasdom kon komen.

Heel ontroerend vond ik het doosje met daarin een verdroogd peertje. Het dateert uit 1564 en was het laatste geschenk van een 24-jarige moeder, Maayken Boosers, aan haar zoontje. Ik dacht dat in die tijd alleen vrouwen die ervan verdacht werden een heks te zijn werden verbrand, maar ook doopsgezinden werden als ketters beschouwd en op de brandstapel gezet als ze bleven volharden in hun eigen innerlijke overtuiging. Wat me heel diep trof was het feit dat zo’n klein ventje de sappige peer niet meteen heeft verorberd, maar bewaard als het laatste geschenk van zijn moeder. Niet wetende, dat wij daar honderden jaren later nog getuige van zullen zijn.

Wat ik ook heel bijzonder vond waren de kerkelijke gewaden voor priesters, gemaakt van kostbare modestoffen. De stoffen zijn afkomstig van japonnen, die na een vaak éénmalig gebruik door een dame in kwestie, aan de kerk geschonken of verkocht zijn. Ik vind het spannend om te bedenken in hoeverre de vrouwelijke, speelse energie die ongetwijfeld nog in de robes aanwezig was, invloed heeft gehad op de priester. De stoffen lijken ook eerder gemaakt te zijn om er flirtend mee te flaneren dan om er streng en ingetogen mee naar het altaar te schrijden om daar de mis op te dragen.

Achttiende eeuwse japonnen waren zeer omvangrijk; er werden meters stof in verwerkt. Een jurk bestond uit een nauwsluitend lijfje en een zeer wijde rok. Op de rug waren diepe stofplooien aangebracht die vanaf de halslijn naar beneden in een sleepje uitliepen. Uit één achttiende eeuwse japon kon een koormantel (met een diameter van ca. 3 meter) en een kazuifel en van de restanten diverse toebehoren, zoals een stola, gemaakt worden. Het ontbreken van christelijke symboliek werd opgelost met los borduurwerk op de kruiskolom van de kazuifel of het schild van de koormantel. Kennelijk was het kostbare materiaal en de rijke verwerking van goud- en zilverdraad belangrijker dan de betekenis.


Mijn jeugd herleefde bij een schilderij van Ary Scheffer, waarop zijn moeder Cornelia, zelf ook beeldend kunstenaar, haar beide kleindochters zegent. Zelf kom ik uit een familie waarin zegeningen net zo normaal waren als eten en drinken en pas op latere leeftijd ging ik me realiseren hoe bekrachtigend dit werkt voor een kind. Als we het belangrijk vinden dat het vrouwelijke ontsluierd wordt en opnieuw gestalte krijgt, dan zouden we bijvoorbeeld kunnen beginnen met de mensen om ons heen wat vaker te zegenen.


Marina Marijnen heeft de gave om zo boeiend te vertellen en met zoveel samenhang, dat ik nu nog talloze voorbeelden zou kunnen beschrijven, maar beter is het om zelf de expositie te gaan bekijken.
Met genoeg stof tot napraten door alle inspirerende verhalen genoten we tenslotte van een heerlijke lunch in het gezellige restaurant De Zakkendrager, een stilteplek in hartje Utrecht (tussen Oude Gracht en Vredenburg) aan de Zakkendragersteeg nummer 26. Door de attente bediening werd ons een plaats aangeboden in de serre, vlak voor de openslaande deuren en met uitzicht op de van origine Engelse tuin met daarin een prachtige rode beuk van bijna tweehonderd jaar oud. En speciaal voor ons maakte de kok een overheerlijk dessert, dat eigenlijk alleen ’s avonds verkrijgbaar is.

Salomé Philips http://www.weerspiegelingen.com

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Een rondleiding door drs. Marina Marijnen, kunsthistorica en archeologe, op de expositie “vrouwen voor het voetlicht” in Museum Catharijneconvent te Utrecht

  1. marina marijnen zegt:

    Lieve Salome,

    Wat een leuk verhaal, en dat ik daarin zo’n mooie rol mag spelen. Dank voor je complimenteuze woorden.
    Ik bewaar een mooie herinnering aan de rondleiding en de ontmoeting met Gabriella en jou !
    Jij mag mij dan prijzen om de woorden die ik sprak, jullie beiden beschikken zeker ook over de gave van het (geschreven) woord !

    Ga zo door, leuk zo’n blog !

    hartelijke groet en hopelijk tot ziens,

    Marina Marijnen

  2. En bedankt voor de tip, ik ga zeker naar de tentoonstelling (én naar De Zakkendrager…!)

  3. Pingback: Bijzondere Braziliaanse Blessings | Weerspiegelingen's Blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s