Urker dag 2012, een dag met een gouden randje.

Urk dat is een Soetendal
Wie er is die blijft er al
Zo luiden de laatste regels van het Urker volkslied. Zelf bracht ik helaas alleen maar mijn kinderjaren door op dit Soetendal omdat we vanwege het werk van mijn vader moesten verhuizen. Het voelde destijds alsof ik uit het paradijs werd verdreven….. Want de Urker volksaard is warm van hart, gastvrij, vol humor, goedgeefs, liefdevol, zorgzaam, spontaan en open en het was voor mij als tienjarige een enorme schok om te ontdekken dat dit elders helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Het doet me dan ook erg zeer als Urk weer eens negatief in het nieuws komt, want dat is zo onterecht! Urk is een spirituele krachtplaats met een zeer positieve, sacrale energie, opgebouwd door meer dan duizend jaar onafgebroken gezang en gebed op dit voormalige eiland.

Genietend dwaal ik door de vele straatjes, gloppen en ginkies die Urk rijk is. Steeds weer opnieuw vind ik het een ontroerende gedachte dat ook mijn voorouders hier, door diezelfde straatjes, hebben rondgelopen met hun eigen gevoelens van dankbaarheid, vreugde en verdriet. Het is Urker dag vandaag. Honderd jaar geleden werkten veel Urker meisjes als dienstbode bij families in Amsterdam. Traditiegetrouw kwamen zij op de zaterdag voor Pinksteren met de Urkerboot terug naar hun geliefde eiland en werden dan door een groot deel van de bevolking opgewacht bij de haven. Deze oude tijden herleven tijdens de jaarlijks terugkerende Urkerdag, op de zaterdag voor Pinksteren, dit jaar op 26 mei. Bijna de hele bevolking heeft enthousiast meegewerkt om er een onvergetelijke dag van te maken. Overal zie je bevlogen mannen, vrouwen en kinderen in de kleurrijke Urker klederdracht. Wasgoed hangt aan de lijnen dwars over de straat. De Urker vlag hangt in top.  Oude ambachten worden gedemonstreerd en er is alle tijd voor spelletjes, creativiteit, muziek en gezang.  En alsof dat allemaal nog niet genoeg is hangt bovendien overal de geur van vers gezette koffie met pokkoek, gerookte en gebakken vis.

”Een beeld zegt meer dan duizend woorden” luidt het gezegde en als je naar de foto’s kijkt dan spat de warmte, vrolijkheid en liefde van de Urkers voor Urk dwars door het beeldscherm heen. Op heel eigen wijze zag je iedereen een steentje bijdragen om de Urkerdag van 2012 tot een enorm succes te maken. Echt iets om terecht groos (trots) op te zijn! Vlak bij het Oude Raadhuis (nu het Urker Museum) trok een leuke jonge knul met een papegaai de nodige aandacht. In Urker dialect begon ik een praatje. Tot mijn grote verbazing praatte de papegaai in plat Urkers terug. Misschien leuk om hierover nog te zeggen dat er een testje bestaat om te kijken of je het Urker dialect goed beheerst, namelijk de zinsnede “Un kweeuwkien mit gerespelde keaze.” Een kweeuwkien is Urkers voor beschuit, gerespelde keaze is geraspte kaas. Nou, de papegaai is hiervoor geslaagd met vlag en wimpel 😉

Voor het Oude Raadhuis zelf stonden kinderen muziek te maken en een Urker bèbe (=grootvader) was bezig om houten klompen te voorzien van zeer ingenieus houtsnijwerk. De man naast hem zat wol te spinnen. Ja, dat kan dus op Urk 😉 Waarom zou je je als man beperken tot alleen maar netten boeten als je ook vaardig bent op het spinnewiel?

Onderweg kwamen we ook deze zorgzame poppenmoedertjes tegen. Echte “balders” (is Urker dialect voor een schattig kind)

En uiteraard ook heel veel echte moeders met kinderen. De helft van de Urker bevolking is jonger dan 25 jaar; een dynamische gemeenschap dus 😉 Heel mooi hierbij past Psalm 128 vers 2 en 3, uit de “Psalmen in de Urreker taol”, het boek Psalmen vertaald door Gerrit Pasterkamp. ” Dan zul je eeten van de opbringst van je aanen: je zullen gelokkig weezen en et zal je goed goon. Je vrouwe zal weezen as een vruchtbaore weenstok in je eus, ze zal et mit kiengeren vullen; as pasgeplaante oleeven om je taafel eene.”

Wat veel bezoekers niet zullen weten is het feit dat een Urker niet kust of zoent, maar poest. Deze uitdrukking is afgeleid van de vredeskus die gelovigen elkaar gaven tijdens de Heilige Mis; de zogenaamde Poesa, afgeleid van het Latijnse Pace (vrede) Goedmaken is dan ook ofpoesen. Ongetwijfeld zullen velen nu hun wenkbrauwen optrekken. Heilige Mis? Urk is immers een protestants bolwerk pur sang? Ja, heden ten dage wel, maar eigenlijk pas sinds 1627.  Petrus Salebien kwam toen als eerste Protestantse dominee op Urk. Van de 300 inwoners had hij slechts vijf leden in zijn kerk en een paar dopelingen. De rest van de toenmalige Urker bevolking was Rooms-Katholiek. Tien jaar later, in 1637, stierf de helft van de Urker bevolking, waaronder dominee Salebien, aan de pest. Geen Heilige Mis dus op Urk, maar het ritueel op zich vind ik wel heel mooi. Dat je elkaar iedere zondag in de kerk de vredeskus geeft. In de Bethelkerk hangt wel een vredesduif boven de kansel. En dat past weer perfect bij Pinksteren.

https://gapjga.bay.livefilestore.com/y1mZty0mQx_ZvMAyVBCUABnvsFraISXIeHhHV-K_nTn6p5oeJRaxCgupT-Pruhy4IC3X0xIUxmqMxtJMKe3_aKYKQ8DFsC8DX8dMNgwZtCsjNX7KzgUGnJfkQ/pinksterzaterdag..urkerdag%20139.JPG?psid=1

Gemurregen jelui! (Goedemorgen allemaal) Gemurregen buie (Goedemorgen jongeman) Van wie bin jie uriene? (Van wie ben jij er eentje) Je likken op je toate (Je lijkt op je vader) In kiek, doar komt ok net je bupe anlopen (En kijk, daar komt ook net je oom aanlopen)

https://gapjga.bay.livefilestore.com/y1muKxNi1bv2kExyiacwZ2vuwsezT8M7fSscNTMn0NLp9oEkCfYEV8tFnLwl1kLZgJPI65HXxnKMoHWb7rMLqJ_RSllkZnRXz_2F6LOJ_0kYlVNqRS4fwvLIQ/pinksterzaterdag..urkerdag%20115.JPG?psid=1

Waar vindt je dit nog: warme, pas gerookte pooien en tong. Voor vier gerookte tongetjes betaalden we maar vijf euro. Eerst dacht ik nog dat dit het bedrag per stuk was. Tong is een exclusieve, dure vissoort en ik vond het ongelofelijk dat deze zomaar op straat werden aangeboden.

https://vb6f6a.bay.livefilestore.com/y1mdFap2P13nrl5GDx524Y1KceloSnp8I6Jh1gLiMqgAKcVUYAkRQgBOzTpGora92P9TuP6t93HwattGVON416XbVQKv4Ad0CHlSUUvHdx23haUYgIHrklgGg/gezellig%20naar%20urk%20005.JPG?psid=1

https://uh46xq.bay.livefilestore.com/y1m8FrfEZqKQwdAY0gSJAqQ3osFJWAxQ7bUPaq_vSEFEhk5RQlMkhJZrlMVj1B8aJxkjMEZv6XAK5T83CIaYk31oQX--FT5YOTEAMO9MdZzkAmRDkgqmPPr0g/foto%3Bs%20voor%20corrie%20en%20joop%20016.JPG?psid=1

Als je goed kijkt zal het opvallen dat veel Urker mannen gouden oorringen dragen en dat hun lichaam versierd is met de prachtigste tatoeages . Dat is geen modieus verschijnsel en iets van de laatste jaren, maar een eeuwenoude traditie. Dus de Urkers waren toen al trendsetters 😉 Het leven op zee is en was vol gevaren en helaas verdronken er nogal wat Urker vissers. Voor hen is vlak bij het Kerkje aan de Zee een indrukwekkend monument opgericht met daarop al hun namen. Dankzij de tatoeages konden de lichamen vaak ook nog geïdentificeerd worden als ze al langere tijd in het water hadden gelegen. De gouden oorringen waren bedoeld voor de kosten van de begrafenis in het geval het lichaam elders aanspoelde en ter plekke ter aarde werd besteld.

https://gapjga.bay.livefilestore.com/y1mOTD6PHmuhkLZ6-0M8wJd0f5mkLyma2HmO-VNQD283AKuzIrLInH0eyO8qhulBbOOSTDtGkxcMZpbqc6ktQAaG4WOkmpaERQ8utFaOJf3YbwmasNE0zCLPA/pinksterzaterdag..urkerdag%20128.JPG?psid=1

Goan effen zitten, dan kregen jelui ok een bekkien (kom er even bijzitten, dan krijgen jullie ook een kopje koffie)  Links wappert de Urker vlag en breed uitgespannen over de hele straat een lijn met onderdelen van de Urker klederdracht en ouderwetse onderhemden en lange onderbroeken. Dit zie je nergens meer 😉

Gezellig bij elkaar zitten en daarbij lekker eten en drinken is op Urk heel belangrijk. Als je een bekende tegenkomt zeg je niet: “Hoe gaat het met je?” maar: “wat ejje egieten” (wat heb je gegeten) of: “wat zullen jelui eten?” (wat gaan jullie eten?)  Wij hebben deze Urker traditie gepast in ere gehouden door de Urkerdag van 2012 af te sluiten met een etentje bij De Boet. Een zeer sfeervol restaurant pal aan de haven en op nummer 52 van de top 500 van beste restaurants en dat is meer dan terecht! Zeer gastvrij onthaal, zelden zo lekker gegeten (oh, al die amuses alleen al…..) en met een ongelofelijk scherpe prijs/kwaliteit verhouding. Tijdens het diner herhaalden we dus meerdere malen de zin die mijn bessien (grootmoeder) altijd uitsprak: “Kind, kind,  wat ewwen we ut wier goet an deze kaant van ”t graf.” Kind, kind, wat hebben we het toch goed aan deze kant van het graf.

Meer over Urk en de bewoners ervan: https://weerspiegelingen.wordpress.com/2012/08/09/een-diepe-buiging-voor-onze-urker-voorouders-in-het-zuiderzeemuseum-in-enkhuizen/

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

8 reacties op Urker dag 2012, een dag met een gouden randje.

  1. marina marijnen zegt:

    Hallo Salome,

    Wat een prachtig verslag over jouw tripje naar Urk. Onderstaand een impressie van een bezoek dat ik een paar jaar gelden aan Urk bracht. Misschien vind je het wel leuk om te lezen !

    Bijbels IJsje

    Tijdens een zeiltochtje doen we Urk aan, christelijke enclave in het niet meer zo nieuwe land.
    Het voormalige eiland blijkt bezaaid met snackbars. We lusten wel een ijsje. Als ik aan de beurt ben valt de keuze op een roodgekleurd soort ijs; er staan geen smaken bij. Ik wijs er dus naar en zeg, van dat rode daar….. Waarop de jongen die mij bedient uitroept:
    …. ‘ En Ezau zei, geef mij te slurpen van dat rode daar…! ‘ Verbijsterd kijk ik hem aan en moet een beetje lachen. Hij trouwens ook. O.k. zeg ik, daarvan en ik zal er niet bij slurpen.
    Ter plaatse herinner ik mij dat ik jaren geleden ‘de’ kerkenraad uit Urk heb rondgeleid in Museum Catharijneconvent . Wat ik vertelde (soms heel leuke dingen) werd met blanco gezichten aangehoord en uit niets bleek dat deze mensen van het uitje genoten….. Tot de rondleiding voorbij was en iedereen zijn portemonnaie royaal trok; hun manier om waardering te tonen. (zoveel fooi heb trouwens ik nooit meer gekregen !)
    Terwijl de jongen een hoorn met dat ‘rode daar’ (yoghurt/bosvruchten) staat op te metselen, vertel ik van die rondleiding toen. Destijds werd ik uitgenodigd om de kerk in Urk eens te bezoeken en nu was ik dan eindelijk op (of in ?) Urk. Van welke kerk waren ze, wil hij weten ? Oh, zei ik dat weet ik niet meer, de hervormde geloof ik, ze hadden in elk geval allemaal een zwart pak aan…. Waarop hij lachend uitriep, …’we hebben hier 17 kerken en ze dragen hier allemaal een zwart pak…!’
    Tja, toen zat er niets anders op dan mijn bijbelse versnapering maar gauw op te eten, het was een warme avond, en het verhaal nam een wereldse wending… Wanneer worden de eerste zeilers van de wedstrijd aan de finish verwacht ?
    Daarop moest hij het antwoord schuldig blijven, eensgezind en in stijl concludeerden we: de laatsten zullen de eersten zijn !

    Marina Marijnen

    • Hallo Marina,

      Uit je humorvolle en tegelijkertijd respectvolle reactie kan ik niet anders dan concluderen dat je de essentie van Urk en de Urkers goed aanvoelt.
      Omdat er in de meeste gezinnen dagelijks uit de Bijbel wordt voorgelezen en uiteraard ook op zondag in de kerk zijn het gebruik van Bijbelse quotes op Urk heel vanzelfsprekend en worden dan ook te pas en te onpas ingezet.
      Zoals daar zijn: Kom ik om dan kom ik om, h/zij die zichzelf overwint is sterker dan degene die een stad inneemt, Vanwaar Gehazi? enz. enz.

      Ook je beschrijving van de Urker kerkenraad is heel treffend. Waarschijnlijk waren zij (net als Gab en ik) enorm onder de indruk van je inspirerende persoonlijkheid en je kennis en kunde.
      Achteraf zullen ze daar ook ongetwijfeld nog over gesproken hebben met elkaar, maar het was denk ik een stap te ver om dat naar jou toe uit te spreken. Dus deden ze het op geheel eigen wijze 😉

      Heel erg leuk dat je deze anekdote met me wilde delen. Ik zit met een grote grijns op mijn gezicht. Enig vind ik het!

      • marina marijnen zegt:

        Hallo Salome,

        Leuk, dat wist ik niet van de bijbelse taal in het dagelijks leven in Urk !

        Tja, waar een ontmoeting in het Catharijneconvent al niet toe kan leiden !
        Misschien nog een leuke terzijde bij mijn anecdote; ik was ook nog hoogzwanger (destijds met die kerkenraad uit Urk), dus dat zal inmiddels zo’n 27 jaar geleden zijn. In die tijd drapeerde je geen fraaie shawl om je dikke buik, maar die zat (nauwelijks !) verstopt onder een positiejurk met steekzakken, waar ik, enigszins geneneerd, die guldens en rijksdaalders in liet zakken, met het onbedoelde wervende effect van klinkende munten…. Paul van Vliet zou er wel een leuke grap over hebben kunnen maken !

  2. Judith de Vries zegt:

    Wat een mooi stuk over ons zo even mooie dorp. Het doet mijn hart sneller kloppen dat er mensen zijn die het durven en willen zien dat onder alle vooroordelen een, wellicht wat complex, maar prachtige samenleving schuil gaat.

  3. Wat ontzettend leuk om te lezen Salomé, via Urk kreeg ik (oud-Urkerin) een tip en ik heb genoten van je blog. Ook ik was op de Urkerdag en herken je verhalen dus. Verrast was ik om bij ‘About’ te lezen dat je zo getroffen bent door Niki de St.Phalle’s Tarottuin – onze gang hangt vol foto’s van die tuin waar we een jaar of 5 geleden waren, en die een verpletterende indruk op ons maakte. Ik ga nog ’s wat meer van jou googelen, je maakt me benieuwd!

  4. Pingback: Een diepe buiging voor onze Urker voorouders in het Zuiderzeemuseum te Enkhuizen | Weerspiegelingen's Blog

  5. jan sjoerd zegt:

    leuk stukje en mooie foto,s.
    ben een bevoorrecht mens om daar te mogen wonen.

  6. Pingback: URK als Thuisland & Thuis in de Bijbel | Weerspiegelingen's Blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s